ΕΔΡΑ e-learning

Δευτέρα, 06 Νοεμβρίου 2017 19:26

Εξάρτηση από το διαδίκτυο και ψυχικά προβλήματα Κύριο

By 

Γράφει o Παπαχατζής Μιχάλης, Ψυχολόγος  του Ψυχοπαιδαγωγικού Κέντρου «Πνοή» Υμηττού, του Κοινωνικού Φορέα Κ.Σ.Δ.Ε.Ο «ΕΔΡΑ» σε συνεργασία με το Δήμο Δάφνης- Υμηττού

Ορισμός της εξάρτησης από το διαδίκτυο

Η εφεύρεση του διαδικτύου έγινε το 1995 και, ήδη εκείνη τη χρονιά προτάθηκε ο όρος «εξάρτηση από το διαδίκτυο» (“InternetAddiction) για την παθολογική καταναγκαστική χρήση του (Goldberg, 1996). Για την περιγραφή του φαινομένου έχει χρησιμοποιηθεί πλήθος όρων, που είναι ενδεικτικό των διαφορών στην προσέγγιση του φαινομένου, αλλά και της επιφύλαξης για το αν υπάρχει αμιγής εξάρτηση από το διαδίκτυο.

Η εξάρτηση από το διαδίκτυο σχετίζεται με τα εθιστικά συμπεριφορικά πρότυπα της εντός ή/και εκτός διαδικτύου χρήσης του υπολογιστή (Shapiraetal., 2000). Αφορά σε μια ανεξέλεγκτη χρήση, εμφανώς βασανιστική, χρονοβόρα ή/και συντελούσα σε κοινωνική ή/και λειτουργική έκπτωση (Shapiraetal., 2000).

 

Ποιοτικά χαρακτηριστικά της εξάρτησης

Το διαδίκτυο φαίνεται πως αποτελεί το μέσο για την ικανοποίηση κάποιων συμπεριφορών (Griffiths, 2000a). Ένα κρίσιμο ζήτημα, λοιπόν, με πολύ σημαντικές προεκτάσεις διαγνωστικά και θεραπευτικά, είναι το σε ποια συγκεκριμένη δραστηριότητα στο διαδίκτυο είναι εθισμένο κάθε άτομο. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει η εξάρτηση από τις διαδικτυακές σχέσεις, από το διαδικτυακό sex και το πορνογραφικό υλικό, από τα διαδικτυακά παιχνίδια, από τις διαδικτυακές αγορές, από την ακατάπαυστη λήψη πληροφοριών (Hinić etal., 2008). Ο ακριβής προσδιορισμός της εξάρτησης θα μπορέσει να βοηθήσει καταλυτικά στη διάγνωση και τη θεραπεία, προσδιορίζοντας το ακριβές ψυχικό έλλειμμα του κάθε χρήστη.

 

Πιθανές ερμηνείες

Αντιλαμβάνεται κανείς πως οι ερμηνείες που μπορούν να δοθούν για τη συνύπαρξη ψυχικών προβλημάτων και εξάρτησης από το διαδίκτυο είναι πολλές. Το ουσιώδες είναι να υπάρχει εστίαση στην περίπτωση του κάθε ατόμου χωριστά. Ακολουθούν κάποιες γενικές ερμηνείες που έχουν δοθεί στη βιβλιογραφία:

«Η υπερβολική χρήση του διαδικτύου είναι δευτερογενής εκδήλωση κατάθλιψης ή κάποιας διαταραχής της προσωπικότητας και ενδέχεται να αντιπροσωπεύει μια προσαρμοστική συμπεριφορά αυτο-κατευνασμού ή αποφυγής διαπροσωπικών δυσχερειών που σχετίζονται με αυτές τις υποβόσκουσες διαταραχές… η παθολογική ανάγκη για παιχνίδι ή για πορνογραφικό υλικό στο διαδίκτυο αντιπροσωπεύει απλά την υποκείμενη ψυχοπαθολογία ή τους μηχανισμούς άμυνας που θα εκδηλώνονταν με κάποιον άλλο τρόπο αν δεν ήταν διαθέσιμο το διαδίκτυο.» (Pies, 2009, σ. 33).

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ένα παθολογικό υπόβαθρο του φαινομένου της εξάρτησης από το διαδίκτυο: άτομα με συγκεκριμένα προβλήματα στις σχέσεις ή με υπάρχοντα ψυχολογικά προβλήματα, επιχειρούν να αναπληρώσουν το αίσθημα κενού και έλλειψης ικανοποίησης με εικονικές σχέσεις και υπέρμετρη χρήση του διαδικτύου (Armstrong, Phillips, & Saling, 2000˙ Shapiraetal., 2000).

Άτομα με συμπτώματα εξάρτησης από το διαδίκτυο φαίνεται πως έχουν καταπιεσμένα ψυχολογικά προβλήματα, που προσπαθούν να επιλύσουν στο διαδικτυακό χώρο. Από αυτή τη σκοπιά η χρήση του διαδικτύου είναι το μέσο (και όχι ο αυτοσκοπός) για την ικανοποίηση υπαρχόντων μορφών εξάρτησης, και για την εκτόνωση κοινωνικού άγχους ή/και καταναγκαστικής συμπεριφοράς (Hinić etal., 2008).

Ο ρόλος των γονικών προτύπων ανατροφής

Όσα έχουν ήδη αναφερθεί, υποδεικνύουν την ανάγκη διερεύνησης παραγόντων που σχετίζονται με τη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Ένας τέτοιος παράγοντας, μέγιστης σημασίας, είναι τα γονικά πρότυπα ανατροφής (Enns, Cox, Larsen, 2000˙ Lung, Huang, Shuetal., 2004˙ Martin, BergenRogeretal., 2004˙ Otani, Suzuki, Oshinoetal., 2009˙ Xiuqinetal., 2010).

Οι Xiuqin και συνεργάτες (2010) επισημαίνουν ότι στην κλινική πρακτική διαπιστώνεται πως οι γονείς των εξαρτημένων από το διαδίκτυο παιδιών εμπλέκονται υπερβολικά στην καθημερινή ζωή των παιδιών τους. Παρέχουν πλήθος υλικών αγαθών, προσδοκούν πάρα πολλά σε ό,τι αφορά τη μάθηση και τη σχολική απόδοση, αλλά παραβλέπουν σημαντικά τις εσωτερικές ανάγκες και τα συναισθήματα του παιδιού. Στη δική τους έρευνα οι παραπάνω ερευνητές (Xiuqinetal., 2010) βρήκαν πως οι γονείς αυτών των παιδιών (έφηβοι) είχαν λιγότερη συναισθηματική θερμότητα και περισσότερη υπερ-εμπλοκή˙ και οι έφηβοι αξιολόγησαν τη συμπεριφορά των γονιών τους ως σταθερά υπέρ-παρεισφρητική (over-intrusive), τιμωρητική και με έλλειψη (συναισθηματικής) ανταπόκρισης.

Εύλογο, συνεπώς, το συμπέρασμα πως οι παρεμβάσεις σε επίπεδο οικογένειας έχουν πολλά να προσφέρουν στην προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης της προβληματικής χρήσης του διαδικτύου.

Συμπερασματικά

Ο αριθμός των ερευνών που καταδεικνύουν σαφή συσχέτιση ψυχικών προβλημάτων με την υπερβολική χρήση του διαδικτύου είναι πλέον μεγάλος. Οι καταστάσεις αυτές έχουν να κάνουν με δομικά στοιχεία της προσωπικότητας, που διαμορφώνονται και εδραιώνονται σε χρόνο πρότερο από την εμφάνιση της εξάρτησης από το διαδίκτυο ή, πιο εύστοχα, από συγκεκριμένες δραστηριότητες στο διαδίκτυο.  Επομένως, είναι παρακινδυνευμένο να αναφερόμαστε σε εξάρτηση από το διαδίκτυο ως ξεχωριστής παθολογικής οντότητας.

Η κλινική πρακτική και τα αποτελέσματα των ερευνών δείχνουν πως το διαδίκτυο φαίνεται να παρέχει στους εφήβους έναν προσωπικό χώρο που δεν μπορούν (δεν τους επιτρέπεται) να έχουν εκτός αυτού. Έχοντας υποστεί (και υφιστάμενοι) το σφετερισμό του προσωπικού ψυχικού τους χώρου από τους γονείς (βλ. Winnicott, 1974), οι έφηβοι αυτοί δεν έχουν τις βάσεις για μια αυτόνομη προσωπικότητα και στην κρίσιμη ηλικία που βρίσκονται τώρα (κατά την οποία, υπό ευνοϊκές συνθήκες, η αυτονομία εδραιώνεται), ειδικά όσοι ασχολούνται υπερβολικά με διαδικτυακά παιχνίδια ρόλου, «χάνονται» σε προσπάθειες διαμόρφωσης μιας ξεχωριστής ταυτότητας, που είναι απέλπιδες καθώς πρόκειται για εικονική ταυτότητα.                

Για τη ρήξη αυτού του φαύλου κύκλου είναι απαραίτητο να δίνεται έμφαση στην ιστορία του κάθε ατόμου χωριστά. Έτσι, θα μπορούν να προσδιορίζονται τα συναισθηματικά κενά και τα ελλείμματα ταυτότητας, και να ενδυναμώνεται ο άνθρωπος να αναπληρώνει τα κενά αυτά, βρίσκοντας το προσωπικό του/της νόημα στη ζωή, ώστε να αξίζει να τη ζει πραγματικά.

Βιβλιογραφικές Αναφορές και Πηγές :

  • Alavi, S.S., Maracy, M.R., Jannatifard, F., and Eslami, M. (2011). The effect of psychiatric symptoms on the internet addiction disorder in Isfahan’s University students. Journal of Research in Medical Sciences, 16
  • Armstrong, L., Phillips, J.G., and Saling, L.L. (2000). Potential determinants of heavier internet usage. International Journal of Human Computer Studies, 53, 537-550.
  • Black, D., Belsare, G., and Schlosser, S. (1999). Clinical features, psychiatric comorbidity, and health-related quality of life in persons reporting compulsive computer use behavior. Journal of Clinical Psychiatry, 60, 839-843.
  • Enns, M.W., Cox, B.J., and Larsen, D.K. (2000). Perceptions of parental bonding and symptom severity in adults with depression: mediation by personality dimensions. Canadian Journal of Psychiatry, 45, 263-268.
  • GoldbergI. (1996). InternetAddiction. [Lastaccessed 2010 Mar 22]. Availablefrom:http://web.urz.uniheidelberg.de/Netzdienste/anleitung/wwwtips/8/addict.html.
  • Griffiths, M.D. (2000a). Internet addiction – time to be taken seriously? Addiction Research, 8, 413-418.
  • Ha, J.H., Yoo, H.J., Cho, I.H., et al. (2006). Psychiatric comorbidity assessed in Korean children and adolescents who screen positive for internet addiction. Journal of Clinical Psychiatry, 67, 821–826.
  • Hinić, D., Mihajlović, G., Špirić, Ž., Đukić-Dejanović, S., and Mirjana Jovanović. (2008). Excessive Internet use – addiction disorder or not? Vojnosanitetski Pregled, 65(10), 763-767.
  • Ko, C.H., Yen, J.Y., Chen, C.C., Chen, S.H., Wu, K., and Yen, C.F. (2006). Tridimensional personality of adolescents with Internet Addiction and substance use experience. Canadian Journal of Psychiatry, 51, 887-894.
  • Ko, C.H., Yen, J.Y., Chen, C.S., Yeh, Y.C., and Yen, C.F. (2009). Predictive values of psychiatric symptoms for internet addiction in adolescents: a 2-year prospective study. Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine, 163(10), 937-943.
  • Koc, M. (2011). Internet addiction and psychopathology. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 10(1), 143-148.
  • Kraut, R., Patterson, M., Lundmark, V., Kiesler, S., Mukopadhyay, T., and Scherlis, W. (1998). Internet paradox: a social technology that reduces social involvement and psychological well-being? American Psychology, 53, 1017-1031.
  • Lam, L.T., Peng, Z., Mai, J., and Jing, J. (2009). The association between internet addiction and self-injurious behaviour among adolescents. Injury Prevention 15, 403-408.
  • Lung, F.W., uang, Y.L., Shu, B.C., et al. (2004). Parental rearing style, premorbid personality, mental health, and quality of life in chronic regional pain: A causal analysis. Comprehensive Psychiatry, 45, 206-212.
  • Martin, G., Bergen, H.A., Roger, L., et al. (2004). Depression in young adolescents: Investigations using 2 and 3 factor versions of the Parental Bonding Instrument. The Journal of Nervous and Mental Disease, 192, 650-657.
  • Otani, K., Suzuki, A., Oshino, S., et al.
  • Pies, R. (2009). Should DSM-V designate “Internet Addiction” a mental disorder? Psychiatry (Edgmont), 6(2), 31-37.
  • Ryu, E.J., Choi, K.S., Seo, J.S., and Nam, B.W. (2004). The relationships of Internet addiction, depression, and suicidal ideation in adolescents. Taehan Kanho Hakkoe Chi, 34, 102-110 (in Korean).
  • Shapira, N.A., Goldsmith, T.D., KeckJr., P.E., Khosla, U.M., & McElroy, S.L. (2000). Psychiatric features of individuals with problematic internet use. Journal of Addictive Disorders 57, 267-272.
  • Tsitsika, A., Critselis, E., Louizou, A., Janikian, M., Freskou, A., Marangou, E., Kormas, G., & Kafezis, D.A. (2011). Determinants of internet addiction among adolescents: a case-control study. The Scientific World Journal, 11, 866-874.
  • Winnicott, D.W. (1974). Fear of breakdown. International Review of Psycho-Analysis 1(1-2), 103-107.
  • Xiuqin, H., Huimin, Z., Mengchen, L., Jinan, W., Ying, Z., and Ran, T. (2010). Mental health, personality, and parental rearing styles of adolescents with Internet Addiction Disorder. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 13(4), 401-407.
  • Yang, C.K. (2001). Sociopsychiatric characteristics of adolescents who use computers to excess. Acta Psychiatrica Scandinavica, 104, 217-222.
  • Yang, C.K., Choe, B.M., Baity, M., Lee, J.H., and Cho, J.S. (2005). SLC-90-R and 16PF profiles of senior high school students with excessive Internet use. Canadian Journal of Psychiatry, 50(7), 407-414.
  • Yen, J.Y., Ko, C.H., Yen, C.F., Chen, S.H., Chung, W.L., and Chen, C.C. (2008). Psychiatric symptoms in adolescents with Internet addiction: comparison with substance use. Psychiatry and Clinical Neuroscience, 62, 9-16.
Διαβάστηκε 47 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 06 Νοεμβρίου 2017 19:35
Βρίσκεστε εδώ: Home ΑΡΘΡΑ Εξάρτηση από το διαδίκτυο και ψυχικά προβλήματα