ΕΔΡΑ e-learning

Τρίτη, 28 Μαΐου 2013 20:16

Στήριξη γονέων παιδιών με αυτισμό και Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές Κύριο

Γράφτηκε από την 

Στήριξη γονέων: Η στήριξη αυτή περιλαμβάνει την παροχή πληροφοριών, τη βοήθεια και υποστήριξη για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, μέσω της μελέτης των στάσεων, διαθέσεων και συναισθημάτων της οικογένειας (Πολυχρονοπούλου, 2003). Κρίνεται απαραίτητη η επίλυση των δικών τους προβλημάτων και συναισθημάτων, με απώτερο στόχο να συμβάλουν όσο το δυνατόν καλύτερα στην θεραπεία και εκπαίδευση του παιδιού τους (Γενά, 2002). Γενικός στόχος κάθε συμβουλευτικής παρέμβασης είναι να βοηθηθεί το παιδί, να οδηγηθεί στην αυτονομία και την ανεξαρτησία και να καταφέρουν οι γονείς να τα καταστήσουν υπεύθυνα και ικανά άτομα (Τζουριάδου, 1995).

 

Η στήριξη γονέων, περιλαμβάνει τα εξής:

  1. Στήριξη και συμβουλευτική γονέων από ειδικό.

Πρωταρχικός στόχος στο ξεκίνημα της συμβουλευτικής σχέσης αποτελεί η δημιουργία κλίματος αποδοχής, κατανόησης και εμπιστοσύνης, ώστε να μπορέσουν οι γονείς αβίαστα και χωρίς ενδοιασμούς να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα τους (Γενά, 2002). Η κατανόηση των αντιδράσεων των γονέων, η υποστήριξη και η αναγνώριση των πεποιθήσεων και των προσδοκιών τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία λειτουργικής σχέσης με τους επαγγελματίες, τη βοήθεια των οποίων έχουν ανάγκη (Elston, 1997).

 Η συμβουλευτική και στήριξη των γονέων με παιδιά με αυτισμό αλλά και γενικότερα με ειδικές ανάγκες ακολουθεί συνήθως δύο κατευθύνσεις:

α) Η πρώτη συμβουλευτική κατεύθυνση έχει ως στόχο να παρακινήσει τους γονείς να εκφράσουν τα βαθύτερα συναισθήματα τους προς το παιδί. Στη συνέχεια, υποβοηθούνται να κατανοήσουν και να αναλύσουν τα προσωπικά τους αισθήματα, να αποδεχθούν την κατάσταση αλλά και τις πραγματικές τους ανάγκες, να επισημάνουν και να αντιμετωπίσουν προβλήματα που τυχόν ανακύπτουν την περίοδο αυτή στο πλαίσιο των γονεϊκών και συζυγικών σχέσεων. Είναι πολύ σημαντικό, μέσω της συμβουλευτικής, να αποφορτιστούν συναισθηματικά οι γονείς μέσα από την αποδοχή των αισθημάτων θυμού, αδικίας και ενοχοποίησης, να κατευθυνθούν στη δόμηση θετικών σχέσεων με το παιδί, και να αποδυναμωθούν ή και να τροποποιηθούν τα αρνητικά συναισθήματά τους. Η αποδοχή της αναπηρίας του παιδιού από τους γονείς θεωρείται ζωτικής σημασίας για την επιτυχία ενός προγράμματος παρέμβασης (Χαρίση, 2010).

Επιπλέον οι γονείς, θα χρειαστούν βοήθεια για να αναγνωρίσουν τα θετικά στοιχεία του παιδιού τους και να αντλήσουν ικανοποίηση από αυτά (Callias, 1989).Όταν οι γονείς αντιμετωπίσουν τα συναισθήματα που τους δημιουργούνται, οδηγούνται στην ρεαλιστική αντιμετώπιση της κατάστασης του παιδιού. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ίδιοι οι γονείς αναζητούν πλέον ακριβείς πληροφορίες, πλήρη ενημέρωση και συστηματική καθοδήγηση, ώστε να κατορθώσουν να διαδραματίσουν κάποιον αποτελεσματικό προσωπικό ρόλο στο επίπεδο της θεραπευτικής και εκπαιδευτικής αντιμετώπισης του παιδιού. Βέβαια, καθώς το παιδί μεγαλώνει, ο προβληματισμός των γονέων διαφοροποιείται και παρουσιάζεται έντονο άγχος, όπως προαναφέρθηκε, για το μέλλον του παιδιού. Σε αυτή τη φάση οι γονείς χρειάζονται άλλης μορφής συμβουλευτική υποστήριξη και καθοδήγηση. (Κρουσταλλάκης, 2003).

β) Η δεύτερη συμβουλευτική κατεύθυνση αφορά στην κατάλληλη προετοιμασία, τη σωστή πληροφόρηση και εκπαίδευση των γονέων, για να μπορέσουν να επιτελέσουν οι ίδιοι πλέον μόνοι τους ένα προληπτικό, συμβουλευτικό, ψυχοπαιδαγωγικό και θεραπευτικό έργο μέσα στην οικογένεια. Στόχος αυτής της συμβουλευτικής παρέμβασης είναι να προσφέρει υποστήριξη στην οικογένεια, ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει υποστηρικτικά προς το παιδί της και να ασκήσουν τα ίδια τα μέλη της παρέμβαση στο σπίτι (Χαρίση, 2010). Το έργο της εκπαίδευσης και προετοιμασίας των γονέων γίνεται ομαδικά και ατομικά σε διάφορα πλαίσια. Πολλές φορές όμως μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά από διάφορους παράγοντες, όπως από τις ατομικές διαφορές μεταξύ των γονέων, τις εξωτερικές κοινωνικές πιέσεις, τις συζυγικές διαφωνίες κ.α. (Κρουσταλλάκης, 2003).

Οι γονείς συνήθως χρειάζονται τις εξής πληροφορίες από έναν ειδικό:

ü  Σωστή και κατανοητή πληροφόρηση για το πρόβλημα του παιδιού τους

ü  Σωστή πληροφόρηση για τις υπηρεσίες και τα διαθέσιμα προγράμματα εκπαίδευσης, υποστήριξης και αποκατάστασης

ü  Ενημέρωση για το τι πρέπει να περιμένουν από το παιδί τους, ποια θα είναι η εξέλιξή και το μέλλον του

ü  Σωστή πληροφόρηση και βοήθεια για να μπορέσουν οι γονείς να δουν και να εκτιμήσουν τις δυνατότητες του παιδιού τους

ü  Βοήθεια και υποστήριξη για την επίλυση προβλημάτων μέσω της μελέτης των στάσεων, διαθέσεων και συναισθημάτων της οικογένειας

(Πολυχρονοπούλου, 2003).

 

2.Στήριξη των γονέων από την ευρύτερη οικογένεια και από δίκτυά οικογενειών με παιδιά με ΔΑΔ.

Οι γονείς θα χρειαστούν στήριξη στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκαλεί ο ευρύτερος οικογενειακός και κοινωνικός κύκλος σε συνάρτηση με τις ιδιαιτερότητες του παιδιού με ΔΑΔ. Για παράδειγμα, οι γιαγιάδες και οι παππούδες μπορεί να επιδεινώσουν τα υπάρχοντα προβλήματα, είτε αρνούμενοι τη σοβαρότητα της διαταραχής του παιδιού, είτε αποδίδοντας την σε λανθασμένους χειρισμούς των γονέων (Κωνστανταρέα, 1988). Παράλληλα, οι γονείς χρειάζονται βοήθεια για να εντοπίσουν πηγές κοινωνικής στήριξης στον ευρύτερο κοινωνικό και φιλικό περιβάλλον και να ενταχθούν σε ομάδες στήριξης, οι οποίες συνήθως απαρτίζονται από ομοιοπαθείς γονείς. Η συμμετοχή σε ομάδες στήριξης που απαρτίζονται από γονείς με παιδιά με ΔΑΔ μειώνει τη μοναξιά και την απογοήτευση που βιώνει η οικογένεια και έχει ως αποτέλεσμα την κοινωνική ενίσχυση που προσφέρει η μία οικογένεια στην άλλη, την ανταλλαγή απόψεων, τη βελτίωση στην ποιότητα του γονεϊκού ρόλου, την καλύτερη πληροφόρηση για πρακτικά θέματα καθώς και την ενίσχυση της συλλογικής προσπάθειας για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των παιδιών αυτών (Γενά, 2002). Σύμφωνα με έρευνα του Fong, 1991, η κοινωνική στήριξη αναγνωρίστηκε από τους γονείς ως ένας σημαντικός αγχολυτικός παράγοντας, ιδιαίτερα για τις μητέρες των παιδιών με αυτισμό.

  1.  Συμβολή των γονέων στη θεραπευτική και εκπαιδευτική πράξη του παιδιού, εκπαίδευση των γονέων.

Η ενημέρωση, η στήριξη και η συμβουλευτική της οικογένειας, που προαναφέρθηκαν, είναι βέβαια σημαντικές για την ψυχική υγεία και ισορροπία της οικογένειας, δεν ικανοποιούν όμως τις ανάγκες τους για πρακτική βοήθεια (Callias, 1989). Hπρακτική βοήθεια που συνήθως ζητούν οι γονείς αφορά στον τρόπο της δικής τους συμβολής στην εκπαίδευση και θεραπεία των παιδιών τους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Ανάπτυξη της Ειδικής Αγωγής (ΕΕΑΕΑ) δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της διεπιστημονικής προσέγγισης, όπως είναι η πρώιμη παρέμβαση (2003), η μετάβαση από το σχολείο στην εργασία (2002) και η συμμετοχική εκπαίδευση (2003). Συστήνει την εμπλοκή του γονέα ως εταίρου και ως πηγή πληροφόρησης για την παροχή εκπαίδευσης που σχετίζονται με τις ανάγκες του ατόμου και του στενού του περιβάλλοντος. Δεν διευκρινίζεται, όμως, λεπτομερώς ο τρόπος δράσης της διεπιστημονικής ομάδας, καθώς και αν οι γονείς παίζουν ενεργό ή παθητικό ρόλο στην διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα παιδιά τους. (Ντίνας, 2004).

Διαφαίνεται πλέον, ότι το ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας έχει μετατοπιστεί από πρότυπα κλινικής παρέμβασης που εστιάζουν στο παιδί, σε μεθόδους διεπιστημονικής προσέγγισης όπου τα μέλη της οικογένειας κατέχουν ισότιμο και κυρίαρχο ρόλο. Η συμμετοχή τους στη θεραπευτική πράξη βοηθά στο να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή θεραπευτική έκβαση (Lovaas, 1987). Επιπλέον, η εκπαίδευση των γονέων συμβάλει στην ενδυνάμωση τους και στην ανάκτηση της χαμένης αυτοπεποίθησης για την ικανότητα τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του γονεϊκού ρόλου. Ο ρόλος των γονέων στη θεραπευτική πράξη ορίζεται ως συνθεραπευτικός, γιατί η συμμετοχή τους είναι πραγματικά εξίσου σημαντική με αυτή των ειδικών, για την επίτευξη καλύτερων θεραπευτικών αποτελεσμάτων (Γενά,2002).

Οι γονείς σε ένα τέτοιο πλαίσιο υποβοηθούνται να διακρίνουν τις εκπαιδευτικές ικανότητες τους και να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση ώστε να είναι αποτελεσματικό το έργο τους. Στη συνέχεια, μαθαίνουν να αξιολογούν το παιδί αλλά και τους ίδιους για την εξέλιξη που υπάρχει. Τέλος, μαθαίνουν να οργανώνουν ένα παιδαγωγικό περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσματα, το οποίο όμως να μην καταπονεί και εξουθενώνει το παιδί (Κρουσταλλάκης, 2003).

Επομένως, η συμμετοχή των γονέων στη θεραπευτική πράξη είναι αναγκαία, αλλά εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους σε κάθε οικογένεια. Το ρόλο των γονέων καθορίζουν οι ατομικές διαφορές του παιδιού και της οικογένειας, οι τρόποι αλληλεπιδράσεις των μελών της οικογένειας, οι πιέσεις της ευρύτερης οικογένειας και κοινωνίας, οι στάσεις και η ψυχοσύνθεση των γονέων καθώς και η διαθεσιμότητα των κατάλληλων θεραπευτικών υπηρεσιών (Γενά, 2002).

Από όσα προαναφέρθηκαν, γίνεται κατανοητή η επιτακτική ανάγκη που διαφαίνεται στην παροχή στήριξης και βοήθειας των γονέων των παιδιών με ΔΑΔ.

Οι γονείς , ως πυρήνας της οικογενειακής μονάδας, καθορίζουν το συναισθηματικό, ψυχολογικό και κοινωνικό περιβάλλον κι έτσι συμβάλλουν δυνητικά είτε στη βελτίωση του προβλήματος είτε, αντίθετα, στην επιδείνωσή του, όταν δεν παρέχεται η κατάλληλη στήριξη.

Είναι οι μόνοι που μπορούν να παρέχουν απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με την καθημερινότητα του παιδιού, την εξέλιξη και την πορεία του. Συμμετέχουν ενεργά στην αντιμετώπιση, υποστηρίζουν την θεραπευτική-εκπαιδευτική διαδικασία και τη γενίκευση των αποτελεσμάτων της θεραπείας στο σπίτι. Αν δεν τους δοθεί η κατάλληλη βοήθεια και υποστήριξη που χρειάζονται, τότε κάθε προσπάθεια για εκπαίδευση και θεραπεία του παιδιού δε θα επιφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι:

Στηρίζοντας τους γονείς, στηρίζουμε το παιδί.

Διαβάστηκε 32427 φορές
Κατερίνα Κωνσταντίνου

Η Κατερίνα Κωνσταντίνου είναι απόφοιτη του προγράμματος Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με μεταπτυχιακές σπουδές (Msc) στη Βασική και Εφαρμοσμένη Γνωσιακή Επιστήμη, με κατεύθυνση την εφαρμοσμένη Γνωσιακή Επιστήμη (Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) και εξειδίκευση στις Αναπτυξιαικές Διαταραχές παιδιών και εφήβων.

Βρίσκεστε εδώ: Home ΑΡΘΡΑ Στήριξη γονέων παιδιών με αυτισμό και Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές